bart baele - peintre des singes, des cauchemars, des drôleries

Het schilderwerk van Bart Baele is altijd fascinerend. Er zijn de onderwerpen en de teksten op de schilderijen die afstoten, er is de weemoed om het goede, de nostalgie naar een wereld van het schone, dat in het lelijke wordt uitgedrukt. Maar wat is lelijk en wat is mooi in deze schilderkunstige werkelijkheid? Waarom kunnen we onze ogen niet afhouden van dat wat sterft? Achter het café ‘In den bouw’ te Kalken: een kleine schuur. Het dak is geschraagd door verweerd hout. Er is gebricoleerd maar niet hedendaags: het hout bezit nog de tak- en stamvormen. De muren zijn vochtig. Een uitstekende plaats om het giftige werk van deze schilder te tonen.

Bart Baele is een moedig schilder omdat hij het kwaad niet uit de weg gaat. Hij schildert dit niet via allerlei omwegen maar toont het direct. Het mes, de revolver, het bloed. De demonen zijn aanwezig. Veel van wat Baele schildert is ‘niet meer van deze tijd’. Wij zijn geciviliseerd en shoppen in kraakheldere panden, wij reinigen onszelf en tonen de pop in ons. Baele plaatst ons in de geschiedenis van de zonde en de misdaad; van de mens die hongert en dorst, die muren nodig heeft - om het hoofd op los te laten.

Hij schildert demonen, nachtmerries. De nacht is geen tijd voor vermaak. De duisternis laat toe wat overdag verdrongen moet worden. Merkwaardig hoe deze beelden tegenover de economische wereld staan: er is geen arbeid, er is geen tijd, er is geen arbeidsduurovereenkomst. Er zijn geen wetten. Nacht betekent hier: dat wat we niet weten, wat we moeten vrezen. Struikrovers, bandieten, kwezels en spekpaters. Wijzelf.

Er is weinig of geen interactie tussen verschillende figuren. Baele schildert de mens na de misdaad. Alleen. Er is het besef –en dikwijls ook een tevredenheid. Er is veel agressiviteit en tegelijkertijd veel stilte en beweegloosheid: het is volbracht.

Bart Baele is niet louter een figuratieve schilder. Op deze tentoonstelling hangt een fascinerend werk. Rechts een schacht –dit thema heeft hij eerder al op groter formaat geschilderd. Daarop een hart geschilderd –naïef, wenend, verwijzend naar het christelijke, denkend aan het niet-lieflijke. Links een donkere achtergrond, enkele lijnen, hoekig en uitmondend in een opsommende tekst: sperma. Hier komen alle Baele-iaanse elementen samen: dat wat leven geeft (sperma), dat wat het leven in stand houdt (hart), de rede (de lijnen), de cultuur (de tekst), het leven als zuigende, vernietigende instantie (de schacht), samen: het leven-het gevecht. Hier toont Baele ook duidelijk aan dat hij een bedachtzaam schilder is: hij gooit de verf niet op het doek maar hij componeert, hij wikt en weegt. Hij is een mens.

Er zijn ook enkele prachtige tekeningen. In zijn schilderijen gebruikt Baele dikwijls een monotoon coloriet. In zijn kleur‘tekeningen’ is hij bijna een fluitende Pallieter, die het leven van de zonnigste kant bekijkt. Niet alleen de kleuren fascineren, ook de vormen doen dat. Het onderscheid tussen figuratief en abstract heeft geen betekenis: het is schilderen, tekenen, omgaan met vormen, lijnen en kleuren. De wereld herscheppen.

Dan ga je weer buiten. De zon. Nee, de zwarte zon.

(download)